مسجد ایاصوفیه؛ موزه‌ای به قدمت ۱۵ قرن|همه چیز در مورد ایاصوفیه

مسجد ایاصوفیه؛ موزه‌ای به قدمت ۱۵ قرن|همه چیز در مورد ایاصوفیه

ایاصوفیه|ایا صوفیه|استانبول|ترکیه

مسجد ایاصوفیه یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری کشور ترکیه و نماد شهر استانبول به‌ شمار می‌آید. ساختمانی فوق‌العاده بزرگ و باشکوه که در طول عمر حدوداً ۱۷۰۰ ساله‌‌اش برای سه کاربرد متفاوت مورد استفاده قرار گرفته است. در روزگاری این ساختمان کلیسای اعظم امپراتوری روم بود و مراسم تاج‌گذاری پادشاهان در آن انجام می‌شد، زمانی محل عبادت مسلمانان بود و نمازهای یومیه و نماز جمعه در آن اقامه می‌شد و حالا تبدیل به موزه‌ای برای بازدید علاقه‌مندان شده است. اگر قصد سفر به استانبول را دارید با ما همراه باشید تا قبل از بازدید این مکان مختصری با مسجد ایاصوفیه؛ موزه‌ای به قدمت ۱۵ قرن، آشنا شوید و همه چیز را در مورد مسجد(کلیسای) ایاصوفیه بدانید.

تاریخچه

ساختمان فعلی ایاصوفیه همان ساختمانی نیست که اولین بار در سال ۳۶۰ میلادی بنا شد. در واقع ایا صوفیه دو بار کاملاً با خاک یکسان شده و هر بار بر ویرانه‌های عمارت قبلی ساختمانی جدید احداث شده است.
اولین ساختمان ایا صوفیه سقفی کاملاً چوبی داشت. به همین دلیل حین شورش سال ۴۰۴ میلادی آتش گرفت و کاملاً با خاک یکسان شد. با این حال در سال ۴۱۵ میلادی به دستور امپراتور وقت روم بار دیگر این بنا احداث شد. رومی‌ها این بار هم برای سقف این ساختمان سراغ چوب رفتند و نتیجه‌ آن شد که در شورش سال ۵۳۲ کلیسای ایاصوفیه بار دیگر طعمه حریق شد.

ایاصوفیه|ایا صوفیه|
Ayasofya

تنها چند روز پس از این اتفاق، امپراتور ژوستینین برای سومین بار دستور احداث این ساختمان را صادر کرد. او می‌خواست این بار کلیسا به نحوی ساخته شود که تا سال‌های سال پابرجا بماند. به همین دلیل برای طراحی آن دست به دامن فیزیک‌دانان و ریاضی‌دانان مشهور آن زمان روم شد. پنج سال بعد ثمره کار ۱۰ هزار نفر کارگر و مهندس به بار نشست و کلیسایی ساخته شد که تا امروز پابرجا مانده است. در تاریخ آمده است که ژوستینین هنگام بازگشایی کلیسا بعد از شکر خدا گفته است: «سلیمان، شکستت دادم.» سخنی که به معبد سلیمان در اورشلیم اشاره دارد و بیانگر این است که ایاصوفیه در آن زمان تبدیل به بزرگ‌ترین و باشکوه‌ترین کلیسای دنیا شده بوده است.

ایاصوفیه
ایاصوفیه
تغییر کاربری کلیسا به مسجد ایاصوفیه

تا سال ۱۴۵۳ میلادی از ایاصوفیه به عنوان کلیسا استفاده می‌شد. امپراتوران در این کلیسا تاج‌گذاری می‌کردند و مسیحیان در آن به عبادت می‌پرداختند. اما در این سال استانبول به تصرف ترکان عثمانی درآمد و به دستور محمد فاتح در روز فتح استانبول کلیسای ایا صوفیه به مسجد تغییر کاربری داد. از آن زمان به بعد در این مکان نمازهای یومیه و نماز جمعه اقامه می‌شد.
هنگام فتح استانبول مسجد ایاصوفیه وضعیت اسفناکی داشت. سلطان محمد دستور رسیدگی و مرمت بنا را صادر کرد و اقدامات عثمانی‌ها باعث شد که این ساختمان تا امروز پابرجا بماند.
تا سال ۱۹۳۵ از ایاصوفیه به عنوان مسجد استفاده می‌شد تا اینکه آتاتورک، رئیس‌جمهور وقت ترکیه، دستور داد که این بنا را به موزه تبدیل کنند. از آن زمان تاکنون درهای این بنا برای بازدید به روی تمامی علاقه‌مندان باز است.

معماری

ایا صوفیه
ایا صوفیه

به جرأت می‌توان گفت که ایا صوفیه زیباترین و باشکوه‌ترین ساختمانی است که از دوره بیزانس باقی مانده است. معماری این بنا بی‌نظیر است و هنوز تمامی بازدیدکنندگان را انگشت به دهان می‌کند.
گنبد اصلی ایاصوفیه ۵۵ متر از زمین فاصله دارد و کاملاً دایروی نیست. از طرفی دورتادور پایه این گنبد حدود ۴۰ پنجره تعبیه شده که نور بیرون را به داخل عمارت راه می‌دهند. همین باعث شده که فضای زیر گنبد بسیار ماورایی و جذاب باشد. وقتی در روز زیر گنبد می‌ایستید شبیه آن است که گنبد با زنجیرهایی طلایی از جنس نور از آسمان آویزان است.

ژوستینین یکم برای اینکه ایاصوفیه به مکانی باشکوه تبدیل شود به تمامی استان‌های امپراتوری روم دستور داد که بهترین قطعات و مصالح ساختمانی خود را برای ساخت این کلیسا به استانبول بفرستند. بنابراین زمانی که به ستون‌های مرمرین و تزئینات داخلی ایاصوفیه نگاه می‌کنید به خاطر داشته باشید که بسیاری از این مصالح راهی طولانی را طی کرده‌اند تا به استانبول برسند و در این بنا مورد استفاده قرار بگیرند.
ایاصوفیه پر است از نقش و نگارهای جذاب که بخشی از آن متعلق به امپراتوران رومی و پادشاهان عثمانی است، قسمتی از آن به مسیحیان تعلق دارد و برخی دیگر نیز متعلق به مسلمانان است. ایاصوفیه از معدود مکان‌هایی است که در آن می‌توان نمادهای مسیحیت، اسلام و پادشاهان دو تمدن بزرگ را کنار هم مشاهده کرد.

مکان‌های مهم مسجد ایاصوفیه

ایاصوفیه-ترکیه
ایاصوفیه-ترکیه

ایاصوفیه ساختمانی بسیار بزرگ است که در طی سالیان دراز گسترش نیز یافته است. به همین دلیل ذکر تمامی ویژگی‌ها و مکان‌های مهمش امکان‌پذیر نیست. مواردی که در ادامه می‌آید بخشی از مکان‌هایی است که می‌توانید هنگام بازدید ایاصوفیه از آن‌ها دیدن کنید.

محراب مسجد ایاصوفیه
محراب مسجد ایاصوفیه
محراب مسجد ایاصوفیه

بعد از تبدیل ایاصوفیه به مسجد به دستور سلطان محمد برای آن محرابی باشکوه طراحی و ساخته شد. این محراب که در بخش جنوب شرقی ساختمان قرار دارد طلاکاری‌های جذابی دارد و دو طرف آن دو شمعدان قرار گرفته‌اند. شمعدان‌هایی که یادگاری از کلیسای سلطنتی پادشاه مجارستان هستند.

خوشنویسی‌های ایاصوفیه
خوشنویسی‌های ایاصوفیه
خوشنویسی‌های ایاصوفیه

به محض اینکه به داخل ساختمان قدم بگذارید خوشنویسی‌هایی بسیار بزرگ از اسامی مقدس و مشهور اسلامی نظرتان را به خود جلب می‌کند. این خوشنویسی‌ها بزرگ‌ترین خوشنویسی‌های جهان اسلام محسوب می‌شوند و ابعادی ۸ در ۷.۵ متری دارند. مصطفی عزت افندی خطاطی این اسامی را بر عهده داشته است.

اتاق سلطان
اتاق سلطان|ایاصوفیه
ایاصوفیه استانبول

سمت چپ محراب اتاقی هشت ضلعی قرار دارد که پادشاهان عثمانی هنگام اقامه نماز در جشن‌های بزرگ مذهبی از آن استفاده می‌کردند. این اتاق کوچک و باشکوه در پایین از مرمر و در بالا از چوب ساخته شده و تماماً طلاکاری شده است.

ستون آرزو
ستون آرزو ایاصوفیه
ستون آرزو ایاصوفیه

در شمال غربی ایاصوفیه ستونی با یک سوراخ در میانش وجود دارد. این ستون همیشه مرطوب است و افسانه‌های زیادی راجع به آن وجود دارد. زمانی که ایاصوفیه هنوز کلیسا بود مردم برای شفا گرفتن کنار این ستون می‌آمدند و انگشتشان را داخل سوراخ می‌کردند.

نحوه دسترسی و ساعات بازدید

ایا صوفیه|ترکیه
ایا صوفیه|ترکیه

ایاصوفیه در محله سلطان احمد، میدان ایاصوفیه در مرکز شهر استانبول واقع شده است. این محله از پر رفت‌و‌آمدترین محلات استانبول است و از تمامی نقاط شهر برای رسیدن به آنجا وسایل نقلیه عمومی از جمله اتوبوس، مترو و تراموا وجود دارد.
ایاصوفیه در تابستان از ساعت ۹ صبح تا ۷ بعدازظهر و در زمستان از ۹ صبح تا ۵ بعدازظهر و در تمامی روزهای هفته باز است. با این حال یک ساعت مانده به بسته شدن موزه از ورود بازدیدکنندگان جلوگیری می‌شود.
قیمت بلیت این موزه ۴۰ لیر ترکیه است، اما بازدید برای بعضی گروه‌ها رایگان است. از جمله گردشگران خارجی زیر ۱۲ سال، خبرنگاران، مهمانان وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه و افراد ناتوان جسمی با یک همراه.

اماکن گردشگری هم‌جوار

مسجد ایاصوفیه
مسجد ایاصوفیه

از آنجا که ایاصوفیه در مرکز شهر استانبول قرار دارد به بسیاری از محل‌های دیدنی و تاریخی این شهر نزدیک است. شما می‌توانید با برنامه‌ریزی مناسب در عرض یک روز به تعداد زیادی از این اماکن سر بزنید. در ادامه اسامی تعدادی از این اماکن به همراه فاصله‌شان از ایاصوفیه آورده شده است.

  • کاخ توپکاپی در فاصله ۶۰ متری
  • باسیلیکا سیسترن در فاصله ۳۰۰ متری
  • موزه باستان‌شناسی در فاصله ۴۵۰ متری
  • مسجد سلطان احمد در فاصله ۵۰۰ متری
  • پارک گلخانه در فاصله ۷۵۰ متری
  • بازار ادویه در فاصله ۷۵۰ متری

در یک نگاه

مسجد ایا صوفیه
مسجد ایا صوفیه
  • مسجد ایاصوفیه نماد شهر استانبول و از مشهورترین اماکن دیدنی و تاریخی ترکیه است.
  • ساختمان این عمارت دو بار کاملاً تخریب شده و عمر ساختمان فعلی حدود ۱۵۰۰ سال است.
  • ایاصوفیه از معدود ساختمان‌های دنیاست که هم مورداستفاده مسیحیان و هم مورد استفاده مسلمانان بوده است.
  • در طی سالیان دراز نمادهای فرهنگی و معماری اقوام و فرهنگ‌های مختلف در این مکان گرد هم جمع شده و آن را تبدیل به موزه‌ای تاریخی و دیدنی کرده است.
  • این ساختمان در مرکز شهر استانبول و در مجاورت اماکن دیدنی دیگر این شهر قرار دارد. دسترسی به آن راحت است و در تمام روزهای هفته پذیرای بازدیدکنندگان است.
نظرت چی بود؟!

ایسفر را دنبال کنید @esafarcom